شیوه های همکاری با یک تیم مشاوره چگونه است ؟

آموزش کاربردی

یکی از شیوه های متداول انتقال دانش و تجربه به مخاطبین، استفاده از روش آموزشهای غیررسمی است (آموزش های رسمی یا به بیان ساده تر تحصیلات/Education در قالب دوره های تحصیلی از دبستان تا دانشگاه تعریف می شوند و آموزش های غیررسمی یا کاربردی در قالب دوره های تخصصی و یا عمومی می باشند).

برای آن که مسیر آموزش به درستی طی شود لازم است چند اصلی کلیدی توسط مدرس و یادگیرنده رعایت شود:

  • مشخص بودن هدف از دوره آموزشی و نتایج آن برای یادگیرنده
  • وجود یک برنامه و روال آموزشی منظم و گام به گام
  • زبان شیوا و گویای مدرس در انتقال مفاهیم به یادگیرنده
  • درگیرسازی یادگیرنده در مسیر آموزش از طریق مثالهای متعدد
  • کاربردی بودن موضوعات آموزشی برای یادگیرنده در مسیر فردی و شغلی
  • آشنایی مدرس به موضوع آموزش (از طریق تسلط علمی یا تجربه کاری در موضوع آموزش)

شیوه های آموزش

شیوه های آموزش نیز می تواند در قالب یکی از انواع زیر صورت گیرد:

  • دوره آموزشی تئوریک
  • دوره آموزشی کاربردی
  • کارگاه آموزشی
  • بسته آموزشی (چند رسانه ای)

وظایف مشاور

یکی از شیوه های مناسب و حرفه ای در حوزه بهبود فردی و سازمانی را می توان مشاوره کسب و کار (Business Consultant) دانست. یک مشاور کسب و کار یک فرد متخصص است که حرفه ی اصلی اش ارائه مشاوره به کسب و کارها در یک حوزه مشخص (یا چند حوزه مرتبط) می باشد.

وظیفه مشاور آن است که :

  • دانش و آگاه شما را در حوزه موضوع مشاوره افزایش دهد
  • به شما کمک کند نگرش خود را اصلاح نمایید و الگوهای ذهنی و شیوه های تصمیم گیری خود را بازسازی نمایید.
  • شیوه های تغییر رفتار و اصلاح عادت های فردی و سازمانی را به شما اطلاع دهد.

مداخلات مشاور

یک مشاور حرفه ای معمولاً در طول همکاری با شما :

  • در فرآیند حل مساله، به شما در سناریوسازی کمک می کند.
  • اگرچه در فرآیند تصمیم سازی به شما کمک می کند ولی به جای شما تصمیم گیری نمی کند.
  • و مهمتر اینکه به جای شما اقدام نمی کند.
  • صرفاً بازخورهای اقدام شما را دریافت می کند و وارد کنترل عملکرد شما نمی شود.

من در همه چیز مشاوره می دهم!!!

متاسفانه برخی مشاورین ادعا می کنند در همه چیز به شما مشاوره می دهند، از منابع انسانی، فروش، بازاریابی، تبلیغات، وبرندینگ گرفته تا صادرات، راه اندازی خط تولید، دیجبتال مارکتینگ و حتی طراحی سایت!

در این جا یک سوال مهم باید برای شما ایجاد شود «مگر می شود یک نفر در همه زمینه ها متخصص باشد؟»

اگرچه بسیاری از این افراد دارای تجربه کاری یا مطالعه در این زمینه ها هستند، اما به نظر می رسد که برای آن که بیشترین بازدهی را برای مشتری خود (گیرنده مشاوره) به ارمغان بیاوریم ضروری است در یک حوزه اصلی بصورت تخصصی مشاوره دهیم.

آقای دکتر شفاعی نیز علیرغم داشتن تجربیات فراوان در حوزه های مختلف و حتی صنایع متفاوت، در این چند سال صرفاً بر روی موضوع فروش متمرکز شده اند زیرا اعتقاد ایشان این است که «من هیچ چیز آموزش نمی دهم جز فروش»

دلایل ضرورت تخصصی بودن حوزه فعالیت یک مشاور آن است که :

  • یک مشاور باید ازگیرنده مشاوره اطلاعات بیشتر و به روزتری داشته باشد. پس باید بصورت تخصصی تمام تمرکز خود را بر روی یک موضوع گذاشته باشد تا ضمن کسب دانش روز، بتواند آنها را بصورت درست تحلیل و ارزیابی نموده و در مسیر مشاوره، حداکثر مزیت ها را برای مشاوره گیرنده خلق کند.
  • یک مشاور باید بر همه چارچوب ها و نگاههای متفاوت (Approach) در حوزه موضوع مشاوره مسلط باشد و بر اساس وضعیت و نیاز مشاوره گیرنده، به او راهکار مناسب را پیشنهاد دهد.
  • وظیفه اصلی یک مشاور آن است که تا به شما کمک کند تا در حوزه موضوع مشاوره، عمیق تر شوید پس اول خودش باید در آن حوزه سالها فعالیت، تحقیق و مطالعه عمیق داشته باشد.

همه این موارد به ما نشان می دهد که باید از افرادی که ادعای مشاوره در حوزه های متنوع و بعضاً غیرمرتبط را دارند (مشاورنما) به شدت بترسیم!

شیوه های ارائه مشاوره

خدمات مشاوره معمولاً به یکی از شیوه های زیر صورت می گیرد :

  • 1) جلسات مشاوره :

        در این شیوه مشاور در قالب یک یا چند جلسه 1 تا 2 ساعته اقدام به بررسی موضوع شما می نماید و در طول جلسه ابعاد مختلفی از مساله را بررسی نموده و به شما در تصمیم گیری «حل مساله» کمک می نماید. به این شیوه به مشاوره «مساله محور» نیز گفته می شود که معمولاً مشاور پیش از جلسه هیچ اطلاعی از مساله شما ندارد و صرفاً در جلسه با شما همراه می شود و در موارد خاص بعد از جلسه، پیشنهاد تکمیل شده یا مطلب خاص آموزشی یا برنامه اقدام پیشنهادی را برای شما ارسال می کند. یکی دیگر از ویژگیهای این نوع از خدمات مشاوره آن است که معمولاً مشاور بصورت فردی به یک تا حداکثر 3نفر از سازمان شما، مشاوره می دهد.

  • 2) پروژه مشاوره :

        در این شیوه معمولاً طی یک تا دو جلسه میان شما و مشاور، موضوعات مورد نظر شما برای پروژه مشاوره مورد بحث و بررسی قرار می گیرد و پس از آن مشاور در قالب یک طرح پیشنهادی (Proposal) و یا برنامه اقدام (Action Plan) شیوه همکاری، زمانبندی و هزینه را مشخص می کند و در صورت توافق طرفین، قرارداد مشاوره منعقد می گردد. پروژه های مشاوره معمولاً بین 1 تا 6 ماه به طول می انجامد. شیوه های انجام پروژه مشاوره نیز در 3 قالب کلی صورت می گیرد :

    • جلسات مشاوره با مدیران سازمان
    • جلسات مشاوره با مدیران سازمان، پرسنل ستادی و پرسنل عملیاتی
    • ممیزی و عارضه یابی و ارائه گزارش وضعیت جاری به همراه برنامه بهبود پیشنهادی

در پروژه های مشاوره نیز مشاور به تنهایی و یا با همکاری چند دستیار، پروژه مشاوره را به انجام می رساند.

اگرچه تیم ما خدمات خود را صرفاً در قالب مشاوره و یا دوره های آموزشی ارائه می نماید (و این شیوه ها را در بهبود فردی و سازمانی شما عمیق تر و پایدارتر می داند) اما بد نیست نیم نگاهی هم به سایر روشها داشته باشیم.

انواع کوچینگ

۱- کوچینگ کسب‌وکار(Business coaching):

کوچینگ کسب‌وکار همیشه به‌صورت فردی یا گروهی به‌منظور دستیابی به اهداف سازمان یا کسب و کار شما انجام می‌شو و معمولاً به دنبال کمک به شما در دست‌یابی به اهداف و مدیریت تغییر در کسب و کارتان می باشد.

۲-کوچینگ مدیران اجرایی (One on One Coaching for Executives):

کوچینگ فرد با فرد به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان راهی برای ارتقاء مدیران اجرایی به‌منظور رشد مهارت‌های جدید، بهبود عملکرد، غلبه بر انحراف و کسب آمادگی برای پیشرفت استفاده می‌شود. جلسات کوچینگ در سطح اجرایی و همسو با اهداف سازمان اغلب منجر به بهبود در نتایج کسب‌وکار می‌شود. کوچینگ مدیران اجرایی اغلب توسط کوچ‌های خارج از سازمان در مدت‌زمان توافق شده یا تعداد جلسات درخواستی کوچینگ انجام می‌شود.

۳. کوچینگ فردی/زندگی (Personal/Life Coaching):

کوچ فردی/زندگی به افراد در کسب آگاهی، شفاف نمودن اهداف فردی و اولویت‌بندی آن، شناخت بهتر افکار، احساسات و انتخاب‌های خود، انجام اقدام مناسب برای تغییر زندگی، رسیدن به اهداف و احساس رضایت‌مندی بیشتر کمک می‌نماید.

۴. کوچینگ شغلی (Career Coaching):

کوچ شغلی به افراد کمک می‌نماید تا آنچه را از شغل خود می‌خواهند و به آن نیاز دارند بشناسند، سپس تصمیم بگیرند و اقدام‌های مناسب برای رسیدن به اهداف شغلی هم‌راستا با بخش‌های دیگر زندگی‌شان انجام دهند.

۵- کوچینگ گروهی (Group Coaching):

کوچ‌های گروهی با افراد در گروه کار می‌کنند. تمرکز این نوع کوچینگ می‌تواند از توسعه رهبری تا توسعه شغلی، مدیریت استرس تا تیم‌سازی باشد. کوچینگ گروهی مزایای کوچینگ فردی را با منابع گروهی ترکیب می‌نماید و افراد از یکدیگر یاد می‌گیرند و در چارچوب گروه تعامل دارند.

۶- کوچینگ عملکرد (Performance Coaching):

کوچ‌های عملکرد به کارمندان در هر سطحی کمک می‌نمایند تا الزامات شغلی، شایستگی‌های موردنیاز برای رسیدن به الزامات، شکاف در عملکرد فعلی (با عملکرد مطلوب) و فرصت‌های بهبود عملکرد خود را بهتر بشناسند. سپس کوچ‌ها با کارمندان، روسای آن‌ها و افراد دیگر در محیط کار، برای از بین بردن شکاف‌های عملکردی، تدوین برنامه اقدام به‌منظور پیشرفت حرفه‌ای کارمندان کار می‌نمایند.

۷- کوچینگ رهبران جدید (Newly Assigned Leader Coaching):

کوچ‌ها به افرادی که به‌تازگی برای نقش رهبری انتخاب یا استخدام‌شده‌اند کمک می‌نمایند که در مسیر حرکت کنند. هدف از این کوچینگ شفاف نمودن مؤلفه‌های کلیدی رهبری، مسئولیت‌های مهم نقش جدید آن‌ها، رسیدن به اهداف در ماه‌های اول بعد از نقش جدید و راه‌های هماهنگ نمودن تیمی که آن را رهبری خواهد نمود با سازمان است. تمرکز اصلی این نوع کوچینگ کمک به رهبران جدید به‌منظور شناخت اهداف کسب‌وکار و رسیدن به آن می‌باشد.

۸- کوچینگ رابطه (Relationship Coaching):

کوچ رابطه به دو یا چند نفر برای ایجاد، تغییر یا بهبود تعاملات آن‌ها کمک می‌نماید. موضوع جلسه کوچینگ می‌تواند رابطه کاری، فردی یا موضوعات دیگر باشد.

۹- کوچینگ توسعه (High-Potential or Developmental Coaching):

کوچ با سازمان‌ها به‌منظور توسعه پتانسیل افرادی که برای آینده سازمان، کلیدی هستند یا بخشی از برنامه جانشینی سازمان می‌باشند کار می‌نماید. تمرکز کوچینگ بر ارزیابی، توسعه شایستگی یا برنامه‌ریزی حمایتی و اجرای پروژه‌های استراتژیک می‌باشد.

۱۰- کوچینگ برنامه‌ریزی توسعه (oaching to Provide Feedback Debriefing and Development Planning):

سازمان‌هایی که از فرآیندهای بازخورد ۳۶۰ یا ارزیابی استفاده می‌کنند اغلب از کوچ‌ها برای کمک به کارکنان به‌منظور درک و تفسیر نتایج ارزیابی و یا بازخورد کمک می‌گیرند، به‌علاوه، کوچ‌ها با افراد جهت تصمیم‌گیری‌های شغلی، برنامه‌ریزی توسعه حرفه‌ای بر اساس نتایج بازخورد و ارزیابی و داده‌های مربوطه کار می‌کنند.

۱۱-کوچینگ رفتاری هدفمند (Targeted Behavioral Coaching):

کوچ‌هایی که کوچینگ رفتاری هدفمند را ارائه می‌دهند به افراد کمک می‌کنند تا رفتارها یا عادات خاص را تغییر دهند یا روش‌های جدید و مؤثرتری را برای کار و تعامل با دیگران بیاموزند. این نوع کوچینگ اغلب به افرادی کمک می‌کند که در مشاغل فعلی خود بسیار موفق هستند و یا مسئولیت‌های جدیدی به ایشان سپرده‌شده است و نیاز به تغییر در رفتارهای خاصی دارند.

۱۲- کوچینگ میراث (Legacy Coaching):

کوچ میراث به رهبرانی که در حال بازنشسته شدن هستند کمک می‌نماید تا تصمیم بگیرند چه چیزی را می‌خواهند برای دیگران به‌جا گذارند، همچنین کوچ درباره نحوه گذر و خروج از نقش رهبری به او کمک می‌نماید.

۱۳- کوچینگ جانشینی (Succession Coaching):

کوچینگ جانشی به ارزیابی کاندیداهای احتمالی برای سمت‌های مدیریت ارشد کمک می‌نماید و آن‌ها را برای ارتقا به نقش‌های بالاتر آماده می‌کند. این نوع کوچینگ ممکن است در هر سازمانی که در رده‌های رهبری خود رشد و یا جابجایی رادارند، مورداستفاده قرار گیرد، به‌ویژه در مشاغل خانوادگی برای حفظ اداره شرکت بسیار مفید است. ازآنجاکه ارزیابی اغلب بخشی از این روش، مداخله‌ای است، تعیین شفاف انتظارات و قوانین برای محرمانه بودن اطلاعات، ضروری است. ممکن است لازم باشد در برخی از شرکت‌ها برای ارزیابی و کوچینگ از افراد جداگانه‌ای استفاده شود

۱۴-کوچینگ مهارت‌های ارتباطی و ارائه (Presentation/Communication Skills Coaching):

این نوع کوچینگ به افراد کمک می‌نماید تا نسبت به نحوه ادراک دیگران و اینکه دیگران چرا این ادراک را نسبت به آن‌ها دارند، خودآگاهی به دست آورند. مراجعین روش‌های جدیدی برای تعامل با دیگران می‌آموزند. استفاده از ضبط ویدئو با بازخورد به مراجعین کمک می‌نماید تا خود را از نگاه دیگران ببیند. کوچ به آن‌ها کمک می‌نماید تا با تغییر کلمات، نحوه بیان این کلمات و زبان بدن مورداستفاده برای انتقال پیام‌های موردنظر خود، روش برقراری ارتباط را تغییر داده و بر دیگران تأثیرگذارند.

۱۵- کوچینگ تیمی (Team Coaching):

یک یا چند کوچ تیمی با رهبر یا اعضای یک تیم برای رسیدن به مأموریت، چشم‌انداز، استراتژی و قوانین تعهد به یکدیگر کار می‌نماید. رهبر و اعضای تیم ممکن است به‌صورت فردی برای تسهیل جلسات تیمی و تعاملات دیگر، ایجاد کارایی گروه به‌عنوان تیم با عملکرد بالا و رسیدن به اهداف تیمی، کوچ شوند. احتمالاً شما بر اساس نیاز، انواع کوچینگ را ارائه خواهید کرد. من مطابق تجربه‌ام رهبران را در ۵ سطح، کسب و کار-سطح سازمانی، سطح رهبری، سطح تیمی، سطح مهارت‌های بین فردی و سطح فردی کوچ می‌نمایم.

مربی کسب و کار (Business Coach) کیست؟

در چند سال اخیر کلید واژه کوچ در ادبیات کسب و کار رواج پیدا کرده است اما قبل از آن که به سمت استفاده از خدمات یک کوچ بروید لازم است تا شناخت دقیقی از آن داشته باشید. یک کوچ حرفه ای معمولاً یک فرد دارای دانش یا تجربه کافی در حوزه موضوع مشاوره است که می تواند به شما یا سازمان شما کمک کند تا :

  • 1) چشم انداز کاری خود را بصورت شفاف و قابل ارزیابی ترسیم کنید.
  • 2) ویژگی ها، منابع، نقاط قوت و ضعف و بطور خلاصه وضعیت جاری خود را شناسایی کنید.
  • 3) شیوه حرکت از وضعیت جاری به وضع مطلوب را شناسایی کنید.
  • 4) همواره به شما اولویت بندی کاری تان را یادآوری کند.
  • 5) با ایجاد یک هدف و فلسفه حرکتی (Power Why) موتور انگیزشی شما را قدرتمند کنند.

کوچ چه ویژگیهایی دارد؟

متاسفانه در چند سال اخیر بسیاری از کسانی که نه تجربه کاری و نه دانش لازم را دارند وارد مسیر خدمات کوچینگ شده اند و  ضمن ایجاد خسارت مالی و سوزاندن فرصت های مشتریان، آنها را نسبت به این حرفه بدبین کرده اند. یکی از مهمترین مشکلات این افراد آن است که در موضوعی ارائه خدمات کوچینگ می کنند که هیچ تخصص، تجربه و دانش کاربردی در آن ندارند. پس برای آنکه از دست شیادان در این حوزه در امان بمانیم لازم است تا از یک کوچ انتظارات مشخصی داشته باشیم.

یک کوچ می بایست :

  • 1) یک کوچ می بایست شنونده خوبی باشد و در استخراج درونیات شما صبور باشد.
  • 2) با صداقت و البته دلسوزانه، زبان انتقادی سازنده داشته باشد.
  • 3) تجربه لازم در آن حوزه را داشته باشد و یا یک دوره حرفه ای معتبر را گذرانده باشد.
  • 4) نگاه کلی (Zoom Out) و جزئی (Zoom In) را بصورت همزمان در شما تقویت کند.
  • 5) با ارتباط مستمر با شما، حرکت شما در مسیر را کنترل کرده و پیشنهادات اصلاحی بدهد.

آیا باید کوچ در رشته من متخصص باشد؟

اگرچه داشتن تخصص و تجربه برای کوچینگ بسیار گرانبها می باشد ولی پیدا کردن کوچ حرفه ای که تجربه و دانش مناسب در حرفه ما را داشته باشد کار سخت و البته پرهزینه ای است. اگر در انتخاب کوچ به فردی رسیدید که در رشته کاری شما تجربه نداشت و یا دارای سن کمی بود، برای سنجش او کافی است یک آزمون (سناریوی بازی) ساده طراحی کرده و او را بیازمایید.

ساده  ترین آزمون آن است که کوچ حرفه ای بر مبنای یک روال مشخص و با گوش های شنوا، مسیر جلسه با شما را به گونه ای هدایت می کند که بیشترین زمان جلسه به بیان درونیات و نگرش های شما طی شود!! پس یک کوچ حرفه ای 2 گوش دارد و یک نصفه دهان (آن هم برای پرسیدن سوال)

اگرچه تیم ما خدمات خود را صرفاً در قالب مشاوره و یا دوره های آموزشی ارائه می نماید (و این شیوه ها را در بهبود فردی و سازمانی شما عمیق تر و پایدارتر می داند) اما بد نیست نیم نگاهی هم به سایر روشها داشته باشیم.

منتور کیست؟

منتور یک فرد دارای تجربه است (مرشد) که در کنار شاگرد خود قرار می گیرد و سعی می کند تجربیات کاری را به او منتقل کند. در واقع او :

  • دانش و تجربیات زندگی خود را به اشتراک می‌گذارد
  • توصیه می‌کند و مشاوره می‌دهد
  • خوب گوش می‌دهد
  • شما را تشویق کرده و انگیزه تان را افزایش می دهد
  • با علاقه به سؤالات و نگرانی‌های فرد پاسخ می‌دهد
  • صادق و انتقادپذیر است
  • راجع به هدف‌گذاری بحث می‌کند
  • در مورد رشد شغلی و حرفه‌ای مشاوره می‌دهد
  • منابع و توانمندی های شما  را شناسایی می‌کند
  • فرد را به چالش می‌کشد تا از حوزه‌ی امن خودش بیرون بیاید
  • یک محیط یادگیری ایمن برای ریسک کردن ایجاد می‌کند
  • روی رشد همه‌جانبه‌ی فرد تمرکز دارد
  • و در یک کلام یک دوست باتجربه است.